Vraag en antwoord: de klimaatconferentie in Durban
Hoe belangrijk is de klimaatconferentie van Durban?
Zeer belangrijk. De bindende doelstellingen onder het Kyoto-protocol lopen eind 2012 af. De top in Durban is dus de laatste kans om tijdig een opvolger te vinden, zodat we in 2013 niet in een internationaal vacuüm terechtkomen. Bovendien stellen wetenschappers dat de globale uitstoot vanaf 2015 drastisch naar omlaag moet. In triest contrast werd recent bekend gemaakt dat de zowel de uitstoot als de concentratie van broeikasgassen in 2010 een recordgroei kende. Het is dus meer dan hoog tijd om tot een internationale overeenkomst te komen.
Zal er daar iets beslist worden?
Helaas zien de perspectieven voor Durban er niet goed uit. China heeft bekend gemaakt dat het geen bindende doelstellingen zal aanvaarden. Ook van de VS wordt niet teveel verwacht. Heel wat andere grote uitstoters zijn niet bereid bindende doelstellingen te aanvaarden zolang China en de VS - de twee grootste uitstoters - niet hetzelfde doen. Een globaal bindend akkoord is dus zo goed als onmogelijk.
Maar op andere vlakken kan wel vooruitgang geboekt worden. Zo kan men een politieke overeenkomst sluiten over het globale emissietraject: wanneer de totale uitstoot moet pieken en hoeveel er nadien moet verminderd worden op korte, middellange en lange termijn. Daarnaast kan er een soort "draaiboek" opgesteld worden met een duidelijke planning om in de toekomst te komen tot een globaal bindend akkoord. Ook kan de EU beslissen om samen met andere landen inmiddels het Kyoto-protocol verder te zetten na 2012. Daarnaast zullen ook afspraken van de vorige klimaattop verder praktisch uitgewerkt worden, zoals het de beloofde financiële en technologische steun, het REDD+-mechanisme dat ontbossing ontmoedigt, de uitstoot van landgebruik, en de manier waarop landen hun uitstoot meten en meedelen aan de internationale gemeenschap.
Waarom horen we zo weinig over de klimaatconferentie van Durban?
In de eerste plaats omdat er zogenaamde “klimaatmoeheid” is opgetreden bij het publiek. Na 20 jaar vruchteloos gekibbel zijn de mensen hun vertrouwen in de klimaatonderhandelingen kwijt geraakt. Vooral de teleurstellende top van Kopenhagen heeft velen achter gelaten met een zware kater. Dit gebrek aan geloof in een oplossing doet veel mensen de andere kant op kijken.
Daarnaast wordt het probleem zwaar geminimaliseerd door klimaatsceptici die zo twijfel zaaien onder het publiek. Terwijl de wetenschappelijke discussie al jaren geleden is beslecht, blijft een zeer kleine groep de ernst van de zaak en de menselijke oorzaak van de klimaatverandering met klem ontkennen. In de meeste gevallen worden deze mensen zwaar gesteund door machtige industrieën, waardoor ze een buitenproportionele invloed kunnen uitoefenen op de publieke opinie.
Ten slotte worden we vandaag geconfronteerd met andere problemen op kortere termijn, zoals de financiële crisis, de staatsbegroting, de vrees voor een recessie, … Maar men moet juist beseffen dat de gevolgen ontsporend klimaat deze problemen alleen maar verergeren en ver overtreffen. In tegenstelling biedt de overstap naar een koolstofarme economie juist oplossingen voor deze uitdagingen, door ons minder afhankelijk te maken van dure grondstoffen, meer groene jobs te creëren, enz. …
Hoe zal België zich opstellen in Durban
Onder druk van de groenen heeft het federaal parlement op 24/11 een resolutie goedgekeurd met de aandachtspunten voor de klimaatconferentie in Durban. De resolutie pleit ondermeer voor een verhoogde Europese klimaatdoelstelling en een tweede verbintenisperiode in het kader van het Kyoto-protocol. Op Vlaams Belang en N-VA na keurden alle fracties de resolutie goed.
De Kamer vraagt in deze resolutie dat de Europese Unie ook zonder een globaal akkoord haar CO2-uitstoot met 30% vermindert tegen 2020. Het is een duidelijk pleidooi voor meer Europese klimaatambitie. België sluit zich hiermee aan bij Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Denemarken en Spanje. Zij spraken zich al eerder uit voor een hogere reductiedoelstelling. Meer Europese klimaatambitie heeft tal van voordelen: ecologisch, maar ook economisch en budgettair. De 30%-doelstelling zal Europa geen windeieren leggen. Groene investeringen kunnen leiden tot maar liefst 6 miljoen bijkomende jobs tegen 2020.
Is een klimaatconferentie wel het juiste middel om inspanningen voor een beter leefmilieu gerealiseerd te krijgen?
Een internationaal akkoord alleen is niet voldoende om de klimaatsverandering tegen te houden. Daarvoor is een ware ketenaanpak nodig, van de individuele consument tot het internationale niveau. Maar evenmin zijn deze klimaatconferenties de enige manier om vooruitgang te boeken. Terwijl de internationale onderhandelingen aanmodderen, zijn er veel initiatieven genomen vanuit milieubewegingen, steden en gemeenten, bedrijven, etc. ... Zo hebben meer dan 40 grote wereldsteden zich verenigd om samen de strijd aan te binden tegen de klimaatverandering. Ook binnen de VS wachten meer en meer staten niet langer op de federale regering om maatregelen te nemen tegen de groeiende uitstoot. Maar uiteindelijk is een globaal, bindend akkoord wel een onontbeerlijk stukje van de puzzel.
Is de huidige klimaatmoeheid een bedreiging voor het leefmilieu?
Absoluut. Doordat de publieke druk wat verminderd is, lijken vele onderhandelaars geneigd om de huidige status quo te behouden en te wachten op gunstigere omstandigheden vooraleer verdere inspanningen te leveren. Daarbij wordt gedacht aan de volgende verkiezingen in de VS, het volgende rapport van het IPCC of nog meer bewijzen waaruit de dreiging van de opwarming duidelijk wordt.
Ook binnen de EU nemen bepaalde beleidsmakers zo een houding aan. Helaas is het verschrikkelijk naïef en ronduit gevaarlijk om te denken dat ons klimatologisch systeem zich wel even zal inhouden in afwachting van een verbeterde politieke context. Elk jaar uitstel zorgt ervoor dat de uiteindelijke kostprijs om deze crisis te bezweren hoger ligt. En vergroten we de kans dat we het klimaat voorbij een point of no return zullen drijven, wat nog veel verontrustender is.
Zouden we niet beter nadenken over andere overlegorganen die misschien wel bindende afspraken kunnen afdwingen?
De grote uitdaging van zowat alle internationale instellingen is dat ze pas beslissingen kunnen nemen indien elke partij zijn akkoord heeft gegeven. Dit is dus een beperking waaraan niet alleen de Verenigde naties (VN) lijden. Eén van de weinige uitzonderingen hierop is de Wereldhandelsorganisatie (WTO), maar die wordt juist gedreven door een ideologie van deregularisering. Ook hier lijkt het dus onwaarschijnlijk dat landen bindende maatregels opgelegd krijgen. Wel is het mogelijk om via verschillende internationale organisaties – zoals de G8/G20, de WTO, … - de druk op te voeren.
Welke rol zal Europa daar spelen?
Ons land is op wereldvlak maar een stip groot, en lijkt op het eerste zicht dus onbelangrijk. Maar de Europese Unie is dat allerminst. Als grootste markt ter wereld hebben de Europeanen een enorme troef in handen. Die troef zouden de Europese leiders kunnen gebruiken om landen als China en de VS te overtuigen om meer ambitie aan de dag te leggen.
Daarnaast kan de EU ook op een constructieve manier met andere landen samenwerken rond technologische innovatie en expertise op het vlak van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Helaas wordt deze kans vaak misgelopen door interne tegenstellingen, en natuurlijk de huidige crisis in de Unie. Het is dus de taak van onze beleidsmakers om op een actieve manier mee te werken aan een hernieuwde leiderschapsrol van de EU op vlak van klimaatverandering.
Kan ik als burger iets doen om klimaatinspanningen hoger op de politieke agenda te plaatsen?
Natuurlijk! Door een duidelijke boodschap te sturen naar de beleidsmakers dat de huidige economische problemen geen excuus mogen zijn om de strijd tegen de klimaatverandering op te geven. Dat kan bijvoorbeeld door op 3 december mee te stappen in de klimaatmanifestatie van 11.11.11. Maar ook door je te informeren over de klimaatverandering, erover te praten met vrienden en familie en door actief je voetafdruk te verkleinen en anderen aan te sporen je goede voorbeeld te volgen. Je bent natuurlijk ook van harte welkom bij een van de talrijke organisaties die strijden voor een beter leefmilieu, lokaal, nationaal of zelfs internationaal. De strijd tegen de klimaatverandering kan alle enthousiasme, hulp en ideeën goed gebruiken.