Liever begrip en vergeving dan amnestie
20 jaar geleden schreef de Leuvense socioloog Luc Huyse in de openingszin van zijn baanbrekend boek Onverwerkt verleden. Collaboratie en repressie in België 1942-1952: “België is ziek van zijn jaren veertig. Het lijdt aan een neurose die door de collaboratie en de bestraffing daarvan is verwekt.”
Huyse zag vele symptomen waaronder “het onvermogen van de politici om tot een sereen debat te komen.” Iets wat sommige Senatoren vorige week nogmaals pijnlijk illustreerden. In communautair hypergevoelige tijden een krakkemikkige tekst vol met kromme redeneringen van Vlaams Belang-senatoren in overweging nemen, is niet meteen de grond om te komen tot een sereen debat. Laat staan een definitieve oplossing. Als dat laatste al realistisch zou zijn.
Het blijft voor Groen! – dat als enige Vlaamse partij tegen het voorstel stemde – onbegrijpelijk dat de andere Vlaamse partijen het kromme wetsvoorstel van Vlaams Belang als basis voor discussie namen. Het voorstel staat bol van de clichés, is zeer eenzijdig opgesteld en lijkt vooral de verzoening te willen vermijden. Leg het bewuste wetsvoorstel voor aan een groep studenten historische kritiek en er blijft geen spaander van heel.
Pleiten voor “verzachtende omstandigheden” voor collaboratie, maar tegelijkertijd geen oog hebben voor eventuele verzachtende omstandigheden bij de bestraffing van collaborateurs na de oorlog? Bovendien is er al wel wat wetgevend werk gebeurd om collaborateurs de mogelijkheid te geven om verloren rechten terug te krijgen. Waarom is er nergens sprake van de wet Vermeylen uit 1961 op basis waarvan 50.000 collaborateurs werden gerehabiliteerd?
Pleiten voor de oprichting van een commissie die het schadeloos stellen van gestraften en vermeende daders en hun nabestaanden moet onderzoeken, maar tegelijkertijd zwijgen over de slachtoffers van collaboratie? Is er dan niets gebeurd in de jaren 1940-1944? En moet er dan ook geen commissie komen die de schadeloosstelling van die slachtoffers of hun nabestaanden onderzoekt? Wat met onder de bezetter verbeurd verklaarde Joodse eigendommen? Het is een debat dat zelfs sommige musea, waar vaak stukken uit verbeurd verklaarde collecties hangen, liever uit de weg gaan.
De vraag blijft waarom de andere politieke partijen dit voorstel nu in overweging namen? Jongen en Voorhoof veronderstelden in de Standaard (18 mei 2011) “dat het voorstel niet bedoeld is om de geschillen bij te leggen, maar integendeel aan te wakkeren.” Voor ons is dat geen veronderstelling, maar een gegeven. Immers, het Vlaams Belang legde dit voorstel al eerder voor. En toen werd het niet eens in overweging genomen. Bart De Wever (N-VA) is geen vragende partij voor een politiek debat over amnestie omdat het nooit tot iets heeft geleid. De voorzitter van de N-VA steekt zich weg achter een zeer dun lijntje om te motiveren waarom de partij dan toch voor stemde: in een democratie moet alles bespreekbaar zijn. Dat klopt, maar de diepere reden zal ongetwijfeld zijn dat hij zeer goed beseft hoe gevoelig dit langs Franstalige kant ligt. Elke kans om aan te tonen dat er in België twee verschillende democratieën bestaan, grijpt de N-VA gretig aan. Zelfs al moet dit op een intellectueel zeer te betwisten voorstel.
Ontslagnemend minister De Clerck vloog als eerste uit de bocht. Open-Vld en sp.a haastten zich om duidelijk te maken dat zij niet willen ‘vergeten’, maar wel willen werken aan een ‘verzoening’. Senaatsfractieleider Johan Vande Lanotte (sp.a) heeft het over een 'tikkende tijdbom” waaraan hij na 70 jaar definitief een einde wil maken. De reacties in Franstalig België op dit krakkemikkige voorstel lieten niet lang op zich wachten, met als trieste vaststelling dat sommigen het zelfs nodig vonden meteen alle Vlaamse politici over dezelfde kam te scheren en de hele politiek in Vlaanderen als rot te typeren. Het is duidelijk: België worstelt nog steeds met haar onverwerkt verleden.
Het is een illusie te denken dat we in België maar ook in andere landen ook maar het begin van een consensus zullen kunnen vinden over de Duitse bezetting en de nasleep ervan. Niet enkel bij ons, maar ook internationaal schreven allerhande specialisten, ooggetuigen en betrokkenen bibliotheken vol. Het bracht de actoren en hun nakomelingen vaak geen stap dichter bij elkaar. Het herinneren van een verleden laat zich niet dicteren en definitief vastleggen. Nederland en Frankrijk voerden begin jaren ‘50 amnestie door voor hun collaborateurs met het Naziregime, maar ook daar laait het debat over de Tweede Wereldoorlog nog regelmatig op. En is het dossier misschien politiek wel afgesloten, maar niet maatschappelijk.
Valt er dan niets aan te doen? Uiteraard wel. Het is de taak van de politici om de debatten te voeren waar de bevolking mee worstelt. Maar die debatten moeten op een eerlijke en evenwichtige manier gebeuren. In het verleden heeft Groen! steeds constructief meegewerkt aan een verzoening in dit uiterst gevoelige dossier. We verwijzen hierbij naar het voorstel van resolutie “betreffende de aanbevelingen inzake het omgaan met het oorlogsverleden van Vlaanderen” voorgelegd aan het Vlaams parlement in 2002. Daarin werd gepleit voor begrip en vergevingsgezindheid zonder te vergeten. Nog steeds een perfecte samenvatting van ons standpunt. De resolutie pleitte voor een erkenning en herkenning van de ontsporingen en aberraties in de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse periode. Toenmalig Vlaams parlementslid Vera Dua verklaarde zich akkoord om sociale maatregelen uit te werken voor alle oorlogsslachtoffers: zowel slachtoffers van het Naziregime, als voor onterecht opgesloten verdachten van collaboratie . Er is dus politiek een brede consensus op de maatschappelijke vraag die Jongen en Voorhof opwierpen: neen, het is ethisch en sociaal niet te rechtvaardigen dat kinderen of kleinkinderen nog de gevolgen dragen van keuzes en daden die hun ouders en grootouders stelden. Daar is vaak in het verleden al aan verholpen, zonder uit te sluiten dat daar nog werk aan te doen is. Alleen is dat debat opnieuw in de kiem gesmoord door het voorstel dat door de Senaat is aangenomen. Niet alleen omwille van de inhoud, maar ook omdat we af moeten van het concept amnestie.
Het concept amnestie in deze discussie is doorheen de jaren onbruikbaar geworden om te werken aan verzoening. Daarvoor werd het te vaak politiek misbruikt en ligt het té gevoelig voor bepaalde betrokkenen. Het is een illusie te denken dat een definitieve oplossing mogelijk is. Het verleden en herinneringen laten zich niet opsluiten in definitieve schema’s. Niet in België maar evenmin in alle andere landen die generaties geleden door Duitsland werden bezet en wiens kinderen verleid werden om mee te oogsten wat er door de bezetter werd gezaaid.
Contact: Björn Rzoska - - Freya Piryns -
| 14/11/2011 | Er is meer in het bedrijfsleven dan loonkosten alleen |
| 28/10/2011 | Europeaniseer politiek Europa |
| 12/09/2011 | Naar een serene regie van het eigen levenseinde |
| 29/08/2011 | Wat de Davignons van deze wereld beter zeggen |
| 16/08/2011 | De onttovering van N-VA |
| 05/06/2011 | Liever begrip en vergeving dan amnestie |
| 08/05/2011 | Vlaanderen wil en de politiek moet kunnen |
| 11/04/2011 | België voert een oorlog in lopende zaken |
| 06/04/2011 | Eensgezind de bühne op? |
| 06/04/2011 | Radioactief afval, van de Kempen tot Kirgizië |
| 05/04/2011 | Met de kop in Afghaans zand |
| 28/03/2011 | Het steekspel van De Crem |
| 19/03/2011 | Ingrijpen is de enige optie |
| 16/03/2011 | Een omslag van de Vlaamse Economie: van willen maar niet kunnen (of niet mogen) |
| 14/03/2011 | Waarom de agenda van Merkel niet de onze is |
| 16/02/2011 | De vijf ongemakkelijke waarheden over Electrabel |
| 15/02/2011 | Radicaal |
| 11/02/2011 | Groen! feliciteert het Egyptische volk met het ontslag van Moebarak en trekt lessen uit de historische omwenteling |
| 03/02/2011 | Tegen de ‘goede dictators' |
| 07/12/2010 | Moet er nog meer welvaart zijn? |
| 15/11/2010 | Stop overstromingen door natuur- en klimaatbeleid |
| 05/11/2010 | De wraakoefening van Peeters II. Het ongebonden middenveld geslachtofferd. |
| 25/10/2010 | De daklozen-schande |
| 16/10/2010 | De klimaatgeneratie wordt ongeduldig |
| 15/10/2010 | Armoedebeleid: doorbreek de hypocrisie |
| 13/10/2010 | Feminisme is nog niet passé |
| 22/09/2010 | Febiac en de Brusselse regering: 1 front voor een betere mobiliteit in Brussel |
| 21/06/2010 | De hardwerkende Vlaamse vijftigplusser |
| 04/05/2010 | Beste Stijn, |
| 14/04/2010 | Het recht op wettelijke veiligheid |
| 26/03/2010 | De kromme kabinetten-rekenkunde van Kris Peeters |
| 24/03/2010 | Leren uit het Griekse drama |
| 04/03/2010 | Het is onwil |
| 18/02/2010 | Klimaatwetenschap is geen boksmatch |
| 12/02/2010 | Mag links ook problemen bij naam noemen? |
| 09/02/2010 | Waarom ik niet voor Barroso-II kan stemmen |
| 05/02/2010 | Legaliseer downloaden |
| 03/02/2010 | Strafrechtketen in zijn geheel versterken |
| 28/01/2010 | Brussel is metropool, geen verzameling gemeenten |
| 20/01/2010 | De aquariums van de macht |
| 19/01/2010 | De sluipende verharding van Defensie |
| 07/01/2010 | Dramajournalistiek of dramademocratie? |
| 09/12/2009 | Zwitserland aan de Noordzee |
| 12/11/2009 | Vlaanderen moet lef hebben om quota in te voeren |
| 01/11/2009 | Cultuurbeleid: Groen! wil meer dan een klein onderhoud |
| 24/10/2009 | Minister De Clerck, het is nu of nooit! |
| 19/10/2009 | Pro ontmanteling BAM |
| 13/10/2009 | Crisis mag geen excuus zijn in strijd tegen armoede |
| 07/10/2009 | De centen van Vlaanderen: geen cijferfetisjisme |
| 07/10/2009 | Mogen we nog ademen? |
| 23/09/2009 | Na de rellen... |
| 18/09/2009 | Sporten? Bah, ik mag toch nooit meedoen |
| 09/09/2009 | Negatieve stemmingmakerij over regularisatie |
| 08/09/2009 | Koninklijke bootvluchtelingen |
| 04/09/2009 | De Tobintaks: de tijd lijkt er rijp voor, laten we er dan ook werk van maken |
| 01/09/2009 | Open brief aan Onderwijsminister Smet n.a.v. 1 september |
| 19/08/2009 | Gevangenissen privatiseren is peperduur en ongewenst |
| 19/08/2009 | Enkele tips voor Sabam |
| 06/07/2009 | Advocaat voor de duivel(tje)s |
| 29/06/2009 | Hoofddoeken en onderwijs: wie willen we eigenlijk beschermen? |
| 16/06/2009 | Oostende en de sloophamer |
| 09/05/2009 | Stel je voor dat fair trade de gewone handel werd… |
| 06/05/2009 | Verleng het zwangerschapsverlof en investeer zo in de samenleving! |
| 06/05/2009 | Groen!: Crisis van jaren ’80 bewijst juist de nood aan scheiding van de bankentypes |
| 03/05/2009 | Maak zon- en feestdagen vrachtwagenvrij |
| 30/04/2009 | Een goed begin: ban het zwaar vervoer op zondag |
| 25/03/2009 | Unizo, richt u tot de Koning van de onbetaalde rekeningen |
| 24/03/2009 | Minder werken als uitweg uit de crisis |
| 16/03/2009 | Zet ‘biobrandstof’ in voor de productie van groene stroom en warmte |
| 09/03/2009 | De jobkorting, geven aan wie al heeft |
| 02/03/2009 | De postbodes hebben gelijk |
| 01/03/2009 | Over oorlogen en de juist vijand |
| 28/02/2009 | Batibouw: een groene bouwsector kan jobs creëeren |
| 27/02/2009 | The Age of Empires: Voorbij het imperium denken |
| 26/02/2009 | Over progressieve samenwerking en de crisis van links |
| 06/02/2009 | ‘Groenrechts’ is in werkelijkheid ‘reactionair anti-groen en dus anti-toekomst’ |
| 03/02/2009 | Open brief aan Termont ivm Distrigas |
| 21/01/2009 | The times they are a-changing |
| 18/01/2009 | De oorlog voorbij |
| 16/01/2009 | Rudy Aernoudt en de kracht van de groene verbeelding. |
| 12/01/2009 | Cultuur is niet te koop |
| 18/12/2008 | Over rechten en plichten, en over 'universele' waarden |
| 12/12/2008 | Groene Ikea, meer fijn stof |
| 12/12/2008 | Huurders staan steeds meer in de kou |
| 27/11/2008 | De liberale begrotingsdans |
| 24/11/2008 | Een wetenschappelijke, groene boodschap van hoop |
| 17/11/2008 | Liberalen in tijden van kortzichtigheid |
| 15/11/2008 | Pleidooi voor echte welvaart |
| 15/10/2008 | Maar het orkest speelt door... |
| 14/10/2008 | Het Europese klimaat- en energiepakket: deel van de oplossing, niet van het probleem |
| 12/10/2008 | Huurders staan steeds meer in de kou |
| 08/09/2008 | Pleidooi voor een onthaaste schooldag waarbij het kind primeert |
| 08/09/2008 | Duizend bommen en granaten |
| 26/08/2008 | Crembo doet zijn bijnaam alle eer aan |
| 18/08/2008 | Verbreding Brusselse Ring maakt fileleed alleen maar erger |
| 04/08/2008 | Incidenten in kerninstallaties zijn wel een drama |
| 30/07/2008 | De harteloosheid van Leterme I |
| 24/07/2008 | Het onverantwoorde nucleaire risico |
| 14/07/2008 | Het Zilverfonds is een kwestie van kiezen |
| 11/07/2008 | Open brief aan alle Vlamingen |
| 04/07/2008 | Een volstrekt andere strategie voor Afghanistan |
| 26/06/2008 | Lange Wapper: niemand is verantwoordelijk |
| 17/05/2008 | Een imagocampagne zal niet helpen |
| 30/04/2008 | Interimjobs voor schoolverlaters? |
| 22/04/2008 | Veel geblaat, weinig wol |
| 09/04/2008 | Eerlijk smaakt het lekkerst |
| 17/03/2008 | Waarom de VN groot gelijk hebben |
| 04/02/2008 | Inburgering ja, uitsluiting neen. Recht op wonen is een basisrecht, ongeacht je Nederlands |
| 30/01/2008 | Hoofddoekenverbod Antwerpen, Gent, Lokeren, nu ook Lier … Met dank aan Patrick Janssens |
| 09/01/2008 | Ecologisch en economisch slim |
| 27/12/2007 | Kinderen opsluiten is inhumaan. Ook in een mooie, nieuwe gevangenis. |
| 14/12/2007 | Een referendum voor Europa |
| 12/12/2007 | In een land waar vrede geen punt is |
| 20/11/2007 | Als een croissant duurder wordt dan drie uur bellen |
| 31/08/2007 | Professor met een opgestoken vingertje |
| 03/07/2007 | Geen schaamte maar strijd |
| 19/06/2007 | Het is onze energie |
| 22/05/2007 | Loketverbod voor hoofddoeken: heiligt het doel de middelen? |
| 31/03/2007 | Straffen of reïntegreren ? |
| 24/03/2007 | Hoe om te gaan met een midlife-crisis? |
| 17/03/2007 | Het verleden herstellen of de toekomst voorbereiden? |
| 09/02/2007 | Slimme kilometerheffing is logische alles-in-eenoplossing |
| 19/12/2006 | Het Goed bestuur voorbij ! Politiek betekent keuzes maken ! |
| 18/12/2006 | Huwelijk tussen twee ongelijke werelden |
| 14/12/2006 | Bezuinigingen met een wrange nasmaak |
| 29/11/2006 | Sinterklaas in Centrum 127 |
| 27/11/2006 | Kerncentrales als cashmachines |
| 31/10/2006 | Welke 'truth' is 'inconvenient'? |
| 20/10/2006 | Belastingen met een groen sausje |
| 08/07/2006 | Ozonalarm: de wereld op zijn kop... |
| 01/05/2006 | Feest van de arbeid: niet voor iedereen. Sociale balans van drie jaar paars werkgelegenheids- en sociaal beleid is negatief |
| 17/04/2006 | Geweld is altijd zinloos |
| 04/02/2006 | De man van zes miljoen |
| 21/12/2005 | Overheidsgeld voor landbouw? |
| 13/09/2005 | In veilig water. |
| 08/09/2005 | Graag wat kleur in het debat over werk |
| 18/08/2005 | Vande Lanotte: de Vlaamse Don Quichot en het gevecht tegen windmolens |
| 11/07/2005 | Een memorabele feestdag |
| 01/07/2005 | Wiens schuld? |
| 04/05/2005 | eDurven opkomen voor alternatieve financiering van sociale zekerheid. |
| 31/03/2005 | Pleidooi voor een veelkleurige democratie |
| 30/03/2005 | Hoe Bush van een havik een koekoeksjong maakt |
| 17/03/2005 | Alternatieve afvalverwerking mag je niet dumpen |
| 16/02/2005 | Bush verdient straf voor klimaatbeleid. |
| 01/02/2005 | Niet meer, maar ook niet minder |
| 09/12/2004 | Brussel, we hebben een milieuprobleem |
| 02/11/2004 | Vlaamse leeuw vs Russische tijger. |
| 06/10/2004 | Wordt Louis Michel een goede EU-commissaris? |
| 24/09/2004 | België is klein land met kleine ambities. |
| 06/07/2004 | Waarom werkt de elektriciteitsmarkt niet? |
| 02/03/2004 | 'Europa is een prachtig nieuw lief. |
| 13/01/2004 | "Hoofddoek als doekje voor het bloeden?". |
| 26/11/2003 | 'Groen! doet de natuur wel goed' Natuur in cijfers |
| 10/11/2003 | Vlaanderen moet GGO-vrij blijven |
